αθήνα, μητρόπολη κατα λάθος; 26.4 - 25.5.04 - cheapart
Βάμιαλη Δ. Βελώνης Κ. Γεωργακόπουλος Γ. Γεωργακόπουλος Δ. Γιαβρόπουλος Ν. Δημητροπούλου Μ. Χ.Δερμάτης-Μ.Τσιάρα Ηλιού Μ. Θεοδωρόπουλος Γ. Θεοδώρου Λ. Ιωαννίδης Κ. Κακανιάς Καπίρη Φ. Κόντη Μ. Κοντοσφύρης Χ. Κυριακάκου Σ. Λαγός Γ. Λυντζέρης Γ. Μανέτα Α. Παπαδημητρίου Μ. Παυλόπουλος Τ. Τρανός Ν. Τσουμπλέκας Δ. Ψυχούλης Α. Ψυρράκης Λ. Π.Κούρος-Δ .Δημητρίου Αστικό Κενό Κοτιώνης Ζ. Δρ. Πορφύριος Δ. Τζιρτζιλάκη Ε.Επιμέλεια: Όλινκα Μηλιαρέση-Φωκά
30.6.04-2.8.04 Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Τζόρτζιο Ντε Κίρικο, Βόλος
(Αριστομένης Προβελέγγιος: Το πνεύμα της πόλης, Αθήναι, 1974 σ. 29)
H απεικόνιση και η επαναπραγμάτευση του αστικού τοπίου, της κουλτούρας και των κατοίκων του, ήταν πάντα ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα του μοντερνισμού το οποίο βρήκε συνέχεια στη μεταμοντέρνα τέχνη και φιλοσοφία αφού οι πόλεις είναι ζωντανοί οργανισμοί και αλλάζουν συνέχεια μέσα στο χρόνο. Η μεταμόρφωση και η ραγδαία μετάλλαξη μιας πόλης όπως η Αθήνα από Ευρωπαϊκή πρωτεύουσα με έντονη σύγχρονη δραστηριότητα, μεγάλη πολιτιστική κληρονομιά και παραδοσιακό αρχιτεκτονικό ιστό, σε μητρόπολη και οικονομικό - πολιτιστικό κέντρο της Ανατολικής Ευρώπης, είναι ένα από τα παραδείγματα αυτής της εμβληματικής και παγκόσμιας τάσης.
Η Αθήνα αλλάζει τα τελευταία χρόνια πιο γρήγορα από εμάς. Το Ολυμπιακό έτος 2004 βρίσκει την Αθήνα να γίνεται μητρόπολη, να μεταμορφώνεται σε μία μεγαλούπολη, με πόλεις μέσα στη μεγάλη πόλη, πολύχρωμη, πολύγλωσση, αντιφατική. Η έκθεση θα εξετάσει το θέμα της ταχύτατης μεταμόρφωσης της Αθήνας σε μητρόπολη και θα ερευνήσει κατά πόσο η αλλαγή αυτή ήταν συγκυριακή ή προγραμματισμένη και κατά πόσο είναι απόρροια διαφόρων κοινωνικών και πολιτικοοικονομικών αλλαγών στον χάρτη της Ευρώπης. Το ιδεολογικό πλαίσιο της έκθεσης θα έχει τρεις θεωρητικούς άξονες: αρχιτεκτονικό, κοινωνικό, ψυχολογικό. Οι τρεις αυτοί παράμετροι, είναι πιστεύω οι πιο καθοριστικοί για την καταγραφή και εξέταση του φαινομένου της μεταμόρφωσης και του μετασχηματισμού της πόλης και των κατοίκων της. Η αρχιτεκτονική προσέγγιση εξετάζει κατΥ αρχάς την αλλαγή της εικαστικής μας ταυτότητας, την ισορροπία μεταξύ του κλασικισμού και του μεταμοντερνισμού μέσα από τα κτίρια του Δρ Δ. Πορφύριου. Κατά δεύτερον σχολιάζει την μετατροπή του Αττικού Λεκανοπεδίου σΥ ένα απέραντο εργοτάξιο με έργα ανάπλασης και υποδομής. Τέλος θίγει το θέμα της μητροπολιτικής εξάπλωσης, της αδιάκοπης επέκτασης της τσιμεντένιας μάζας της Αθήνας, και την αποπεριθωροποίηση περιοχών, π.χ. του Υμηττού, όπως αναλύει ο καθηγητής Ζήσης Κοτιώνης στο project του «Υμηττός». Η κοινωνική προέκταση αναλύει το γεγονός της ύπαρξης νέων κοινωνικών ομάδων, αλλοδαπών ή μεταναστών, νόμιμων ή μη και την πιθανή ή όχι ενσωμάτωσή τους στην νεοελληνική κοινωνία. Θεματογραφία με την οποία ασχολείται και αναλύει ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Γιάνναρης στην αριστουργιματική του ταινία «Στην άκρη της πόλης». Η Ελένη Τζιρτιλάκη τους ονομάζει εκ-τοπισμένους καθώς σχολιάζει την κατοίκηση των προσφύγων/μεταναστών σε δημόσιους χώρους π.χ. πλατείες, πάρκα. Οι μετανάστες ή οι αλλοδαποί δεν είναι ατραξιόν, ζουν ανάμεσά μας. Ζητούν την αποδοχή μας και την ενσωμάτωση στην ελληνική κοινωνία. Ο διαχωρισμός και η περιθωριοποίηση δεν αποτελούν λύση. Ο ψυχολογικός άξονας, απόρροια των δύο παραπάνω, θέτει το θέμα της πίεσης που δέχεται ο/η κάτοικος μιας πόλης που βρίσκεται στο στάδιο της μετάβασης σε μητρόπολη. Τον προβληματισμό αυτό αναλύει και η ταινία του Αλέξανδρου Βούλγαρη. Η ιλιγγιώδης ταχύτητα και εξέλιξη της πόλης της Αθήνας, η αλλαγή των παραστάσεων, των οικιστικών ταυτοτήτων των περιοχών, ο αποπροσανατολισμός, η εισροή νέων εθνικοτήτων έχουν σαν αποτέλεσμα την αίσθηση της προόδου αλλά πυροδοτούν και αισθήματα αστάθειας και αβεβαιότητας στο νεοέλληνα όπως θα αναλύσει ο Αθανάσιος Αλεξανδρίδης, Παιδοψυχίατρος, Ψυχαναλυτής και η Ψυχολόγος Αμαλία Ατσαλάκη.
Όλινκα Μηλιαρέση-Φωκά
Επιμελήτρια Έκθεσης - Ιστορικός Τέχνης